Lokata – sposób na bezpieczne oszczędzanie

Lokata – sposób na bezpieczne oszczędzanie

14:32 08/06/2016

Każdy powinien przeznaczać chociaż niewielką część comiesięcznych dochodów na cel oszczędnościowy, niezależnie od tego, czy środki okładane są na konkretny wydatek, czy też na tzw. czarną godzinę. Najbardziej efektywnie jest oszczędzać w banku. Szczególnie popularne są pod tym względem lokaty.

Lokaty wciąż pozostają w czołówce produktów oszczędnościowych najchętniej wybieranych przez tych Polaków, którzy zdecydowali się odkładać pieniądze w banku (większość bowiem nie robi tego w ogóle, a jeśli już to w niewłaściwy sposób). W ostatnich latach jednak popularność lokat nieco spadła, głównie z uwagi na rozpowszechnienie się innych instrumentów oszczędnościowych. Nie trzeba chyba szczególnie wyjaśniać faktu, że oszczędzanie w banku to najbardziej rozsądny, bezpieczny, ale też korzystny pod względem ekonomicznym sposób gromadzenia środków pieniężnych na przyszłość. Zdecydowanie najgorszym możliwym rozwiązaniem jest bowiem trzymanie oszczędności w domu. Tam nie tylko narażone są na fizyczne zniszczenie (w wyniku pożaru lub na skutek zalania), ale też mogą zostać skradzione (wówczas szansą na wyrównanie straty będzie wyłącznie polisa ubezpieczeniowa uwzględniająca trzymanie gotówki w domu). Co więcej, przechowywana „w materacu” gotówka traci na wartości w wyniki inflacji. Osoby, które zdecydowały się na oszczędzanie na rachunku oszczędnościowo-kredytowym w banku również nie postępujące właściwie. Oczywiście, w tym przypadku o tyle dobrze, że zdecydowały się na przechowywanie środków pieniężnych w banku, gdzie są one bezpieczne. W przypadku kradzieży kwoty o wartości do 100 tys. euro są objęte Bankowym Funduszem Gwarancyjnym, co oznacza, że utrata środków będzie chwilowa, a BFG przekaże poszkodowanym klientom pieniądze w pełnej wysokości po pewnym czasie. Rachunek oszczędnościowo-kredytowy (ROR) nie służy jednak do oszczędzania, jak może sugerować jego nazwa – to bowiem zwykłe konto osobiste, które przeznaczone jest do bieżących operacji finansowych (przelewy, opłaty rachunków). Nie jest oprocentowane, więc odłożone środki „nie zarabiają”, a poza tym pomysł, aby z takiego konta nie korzystać, a jedynie przelewać na nie oszczędności, może zakończyć się przykrą niespodzianką w postaci malejącego co miesiąc o kilka złotych salda – banki uzależniają pobieranie opłat za ROR-y właśnie od tego, czy są aktywnie użytkowane. Stąd też o wiele rozsądniejsze i korzystniejsze jest założenie lokaty bankowej.

Lokata lokacie nierówna

  • Na rynku produktów finansowych dostępnych jest kilka typów lokat;
  • Podstawowe mechanizm działania lokaty to oprocentowanie zgromadzonych na niej środków, dzięki czemu oszczędności rosną o naliczone odsetki.

Lokata to produkt finansowy, który polega na przekazaniu bankowi określonej kwoty pieniężnej na pewien czas, ustalony w treści zawieranej z klientem umowy. Środki te są oprocentowane, co oznacza, że naliczane są od nich odsetki. Po upływie okresu trwania umowy bank wypłaca klientowi zgromadzone na lokacie środki, powiększone o kwotę odsetek. Ten mechanizm potocznie określa się mianem „zarabiania na lokacie”. Lokata jest oprocentowana, co oznacza, że pieniądze „pracują”, a suma rośnie w czasie. Rozwiązanie to sprawia, że oszczędzanie z wykorzystaniem lokaty jest korzystniejsze pod względem finansowym od innych metod gromadzenia środków pieniężnych, które nie zakładają oprocentowania oszczędności.

Lokaty mają charakter terminowy – okres ich trwania wynosi od 30 dni do kilku lub kilkunastu miesięcy, a niekiedy nawet do dwóch i trzech lat. Mogą być odnawialne lub nieodnawialne. W pierwszym przypadku po zakończeniu lokaty klient banku może wybrać, czy kontynuować przechowywanie zgromadzonych środków na takich samych warunkach przez kolejny okres, czy też wypłacić wkład i odsetki. Lokaty nieodnawialnej przedłużyć nie można, a po jej zakończeniu klientowi wypłacane są środki, które może wpłacić na inną lokatę w konkurencyjnej instytucji finansowej.

Lokata bankowa pełni funkcję oszczędnościową i z tego względu nie jest wskazane, aby wypłacać cześć lub całość środków nań zgromadzonych. Stąd też stosowany przez banki „mechanizm bezpieczeństwa” - w przypadku przedterminowego zakończenia umowy (tzw. zerwania lokaty) klient otrzyma jedynie wpłacone środki, zaś cały wypracowany zysk przepadnie. Takie rozwiązanie jest korzystne dla osób, które lokatę zakładają w celu odłożenia środków na z góry ustalony cel: wyjazd wakacyjny, remont mieszkania lub zakup samochodu. Ryzyko utraty odsetek skutecznie powstrzyma ich przez wcześniejszym spożytkowaniem oszczędności na coś innego.

Z drugiej strony jednak są i tacy klienci banków, którzy nie mają z góry ustalonego celu oszczędzania, a dostęp do pieniędzy woleliby mieć przez cały czas (w razie wystąpienia nagłej potrzeby). Standardowa lokata nie jest więc rozwiązaniem dla nich. Powinni raczej wybrać lokatę dynamiczną. W tym przypadku zgromadzone środki można wypłacić w dowolnym momencie i nie jest to równoznaczne ze stratą zysku w postaci naliczonych odsetek. Lokata dynamiczna jest jednak zazwyczaj oprocentowana mniej atrakcyjnie od tradycyjnej lokaty terminowej, przy czym oprocentowanie rośnie wraz czasem trwania lokaty, co zachęca posiadaczy do ograniczania się w wypłacie środków na samym początku procesu oszczędzania (produkt taki nosi nazwę lokaty progresywnej).

Produktem służącym bezpiecznemu gromadzeniu oszczędności jest  też rachunek oszczędnościowy. Działa podobnie jak zwykły ROR, ale jest – w przeciwieństwie do niego – oprocentowany, jednakże na wartość niższą niż lokaty. Środki można swobodnie wpłacać i wypłacać – nie wpływa to na utratę odsetek. Przed zbyt częstym wybieraniem pieniędzy z rachunku zabezpiecza obłożenie tych operacji dość wysokimi opłatami. Przykładowo jedna wypłata w miesiącu jest bezpłatna, ale już kolejna tego rodzaju operacja kosztuje 20 czy nawet 50 zł. W ten sposób bank skłania klientów do zachowań sprzyjających oszczędzaniu.

Założenie lokaty wymaga posiadania konta osobistego w tym samym banku, ale nie jest to reguła dotycząca wszystkich polskich instytucji finansowych. Wśród lokat bankowych dostępnych na polskim rynku bankowym warto też zwrócić uwagę na lokaty walutowe, które zakładane są w walucie obcej (dolary, funty, euro) i może wymagać konta walutowego, oraz na lokatę rentierską. Ta druga skierowana jest głównie do osób zamożnych, bowiem minimalna kwota wpłaty jest zazwyczaj wyższa w porównaniu do lokaty terminowej (przy czym oprocentowanie lokaty rentierskiej jest niższe). Odsetki z lokaty rentierskiej nie są kapitalizowane na lokacie, ale w równych odstępach czasu (co 1, 3 lub 6 miesięcy) przelewane bezpośrednio na rachunek osobisty klienta.